رابطه بنفیت یا Friends with Benefits نوعی رابطه میان دو نفر است که معمولاً در کنار دوستی، شامل صمیمیت و رابطه جنسی نیز میشود؛ اما طرفین آن را یک رابطه عاشقانه متعهد یا مسیر مشخصی برای ازدواج تعریف نمیکنند. با این حال، قوانین، مرزها و میزان تعهد در این روابط میتواند متفاوت باشد و نبود تعهد عاطفی به این معنا نیست که هیچ احساس یا وابستگیای در طول رابطه شکل نخواهد گرفت.
یکی از مهمترین نیازهای انسان، نیاز به صمیمیت و نزدیکی به دیگران است. فارغ از روابطی چون دوستی و روابط خانوادگی، با بلوغ فکری و عاطفی انسان از این روابط پا فراتر میگذارند و وارد روابط عاشقانه میشود. این روابط یکی از رایجترین اشکال روابط صمیمی است. روابطی که کم یا زیاد، دارای ملاکهایی چون عشق، تعهد و وابستگی عاطفی است؛ اما رابطه بنفیت نوعی جدید از رابطه با مرزهای عجیب است.
به این فکر کنید اگر رابطهای تمام معیارهای ایدهآل شما را دارا باشد اما از عشق و تعهد بینسیب باشد چه؟
این مقاله از وبسایت دکتر حامد توکلی، به معرفی رابطه بنفیت یا friend with benefits و ابعاد آن میپردازد. در ادامه به این موضوعات میپردازیم که رابطه بنفیت چیست، چرا انتخاب میشود، چگونه باید عمل کرد و چه معایبی دارد. بنابراین برای اطلاع از این موارد، با ما همراه باشید.
رابطه بنفیت چیست؟
ابتدا باید به این مهم دست پیدا کنیم که اصلا رابطه بنفیت یا friend with benefits چیست. رابطه بنفیت، روابطی بدون تعهد و فارغ از عشق هستند. رابطه بنفیت نوعی رابطه جنسی بین دو نفر است که با تعهد عاطفی همراه نیست. این افراد با یکدیگر دوست هستند، وقت میگذرانند و از این کار لذت میبرند؛ اما هرگز وارد یک رابطه عاشقانه و عاطفی نمیشوند.
معنی Friends With Benefits چیست؟
«دوستی با مزایا» (Friends With Benefits) به نوعی رابطهی بینفردی اطلاق میشود که در آن دو نفر، معمولاً بدون تعهد رمانتیک یا عاطفی رسمی، در کنار حفظ دوستی خود، رابطهی جنسی نیز دارند. این الگو در ادبیات روانشناسی اجتماعی ذیل مفهوم گستردهتر «روابط جنسی بدون تعهد» (Casual Sex Relationships) یا «روابط ترکیبی» (Hybrid Relationships) بررسی میشود، چرا که ترکیبی از عناصر دوستی (صمیمیت، اعتماد، تعامل اجتماعی) و عناصر رابطهی رمانتیک (تماس جسمی و جنسی) را در خود دارد، بدون آنکه انتظارات معمول یک رابطهی عاشقانه مانند انحصارطلبی، تعهد بلندمدت یا برنامهریزی مشترک برای آینده در آن وجود داشته باشد.
رابطه بنفیت چگونه شکل میگیرد؟
رابطهی «دوستی با مزایا» معمولاً از دو مسیر اصلی شکل میگیرد. در مسیر نخست، دو نفر که پیشتر با یکدیگر دوستی یا آشنایی نزدیک داشتهاند، بهتدریج و اغلب در بستر افزایش صمیمیت، مصرف مشترک الکل یا موادی که کنترل رفتاری را کاهش میدهند، یا در پی یک تجربهی هیجانی مشترک (مانند مهمانی یا دورهای از تنهایی و نیاز به همراهی)، وارد رابطهی جنسی میشوند بدون آنکه قصد تبدیل آن به رابطهی رمانتیک رسمی را داشته باشند.
در مسیر دوم، افراد از ابتدا و بهصورت آگاهانه با هدف مشخص برقراری چنین رابطهای با یکدیگر وارد تعامل میشوند؛ یعنی پیش از هرگونه صمیمیت جسمی، بهطور صریح یا ضمنی بر سر ماهیت غیررمانتیک و بدون تعهد رابطه توافق میکنند.
از دیدگاه روانشناسی انگیزش، عوامل متعددی در گرایش به این نوع رابطه نقش دارند: نیاز به صمیمیت جسمی بدون پیچیدگیهای عاطفی یک رابطهی رسمی، اجتناب از تعهد به دلیل تجربههای گذشته یا اولویتهای زندگی (مانند تحصیل، شغل یا عدم آمادگی روانی)، و نیز راحتی و امنیت نسبی ناشی از وجود پایهی دوستی از پیش موجود که ریسک اجتماعی رابطه با فرد غریبه را کاهش میدهد.
یک مثال ساده از رابطه بنفیت
مثال ساده: فرض کنید «آرش» و «سارا» دو همکار هستند که چند سال است با هم دوستی صمیمانه دارند، اما هیچکدام به دنبال رابطهی عاشقانهی رسمی نیستند؛ آرش بهتازگی از یک رابطهی طولانی جدا شده و به دنبال تعهد جدید نیست، و سارا نیز به دلیل تمرکز بر مسیر شغلیاش ترجیح میدهد فعلاً وارد رابطهای رسمی نشود.
آنها بهصورت صریح با یکدیگر توافق میکنند که گاهی وقتهایشان را بهصورت جنسی نیز با هم بگذرانند، بدون آنکه این موضوع به معنای «رابطهی رسمی»، انحصاریبودن، یا برنامهریزی برای آیندهی مشترک باشد؛ در عین حال، دوستی روزمرهی آنها (گفتوگو، بیرون رفتن، حمایت از یکدیگر) همچنان ادامه دارد.
نکتهی مهم در این مثال، وجود «توافق صریح و آگاهانه» میان دو طرف است؛ یعنی هر دو بهروشنی میدانند که این رابطه فاقد تعهد رمانتیک است و هیچکدام انتظار انحصارطلبی یا آیندهی مشترک ندارند.
ویژگیهای اصلی رابطه بنفیت
نبود تعهد عاشقانه
یکی از بنیادیترین ویژگیهای رابطهی «دوستی با مزایا»، فقدان تعهد رمانتیک رسمی میان طرفین است. در این نوع رابطه، برخلاف روابط عاشقانهی متعارف، هیچیک از طرفین ملزم به وفاداری انحصاری، برنامهریزی مشترک بلندمدت، یا ابراز احساسات عاشقانه نیست. از منظر روانشناسی روابط بینفردی، این ویژگی است که چنین رابطهای را از یک رابطهی عاشقانهی معمول متمایز میکند و در عین حال، عاملی است که میتواند در صورت شکلگیری دلبستگی نامتقارن در یکی از طرفین، به منبع تنش تبدیل شود.
وجود دوستی و صمیمیت
برخلاف روابط صرفاً جنسی گذرا (مانند «واننایت استند»)، در رابطهی بنفیت، دوستی و صمیمیت هیجانی پیشین یا همزمان طرفین نقش محوری دارد. این صمیمیت شامل گفتوگو، اعتماد متقابل، حمایت اجتماعی و تعاملات روزمرهی غیرجنسی است. وجود این لایهی دوستی، تمایز اصلی این رابطه با رابطهی جنسی محض است و به همین دلیل در ادبیات علمی از آن با عنوان «رابطهی ترکیبی» (Hybrid Relationship) یاد میشود.
رابطه جنسی
عنصر جنسی، بخش تفکیکناپذیر این نوع رابطه است و آن را از یک دوستی صرف متمایز میکند. این تماس جنسی معمولاً بهصورت متناوب و بدون قاعدهی ثابت رخ میدهد و بر پایهی توافق و رضایت آگاهانهی هر دو طرف استوار است. نکتهی مهم این است که این بُعد جنسی، برخلاف رابطهی عاشقانه، معمولاً از لایههای عاطفی عمیقتر مانند دلبستگی رمانتیک یا وابستگی هیجانی جدا نگه داشته میشود.
مشخص نبودن آینده رابطه
یکی دیگر از ویژگیهای کلیدی، ابهام یا عدم تعیین چشمانداز آینده برای این رابطه است. طرفین معمولاً بهجای برنامهریزی برای تبدیل رابطه به شکلی رسمیتر (مانند نامزدی یا زندگی مشترک)، آن را در وضعیت «حال حاضر» و بدون افق زمانی مشخص نگه میدارند. این ابهام میتواند برای برخی افراد جذاب و رهاییبخش باشد، اما برای برخی دیگر، بهویژه کسانی که نیاز بیشتری به امنیت روانی و پیشبینیپذیری در روابط دارند، منبع اضطراب و بیثباتی هیجانی محسوب شود.
تفاوت مرزها در هر رابطه
مرزهای رابطهی بنفیت، برخلاف قالبهای شناختهشدهی روابط عاشقانه یا دوستی ساده، از یک رابطه به رابطهی دیگر بهشدت متفاوت است. برخی زوجها ممکن است انحصاریبودن جنسی را شرط بگذارند در حالی که تعهد عاطفی ندارند؛ برخی دیگر ممکن است اجازهی رابطه با افراد دیگر را نیز به یکدیگر بدهند.
همچنین میزان تماس هیجانی مجاز (مانند ملاقات با خانواده یا دوستان، یا ابراز محبت در جمع) در هر رابطه بهصورت جداگانه و بر اساس توافق دوطرفه تعیین میشود. از اینرو، پژوهشگران تأکید دارند که موفقیت این نوع رابطه به شدت به شفافیت گفتوگوی اولیه و بازبینی مستمر این مرزها وابسته است، نه به وجود یک الگوی از پیش تعیینشده.
چرا برخی به دنبال روابط بنفیت هستند؟
از جمله عواملی که رابطه بنفیت یا friend with benefits را مطلوب میکند، نداشتن تعهد رسمی یا غیر رسمی است.
در رابطه بنفیت افراد به دلایلی چون تجربه تلخی که از گذشته داشتهاند یا چون علاقهای به داشتن رابطه عاطفی و سنتی ندارند، رابطه بنفیت را انتخاب میکنند. آنها ترجیح میدهند در عین حال که با شخصی صمیمی هستند و نیازهای خود را برطرف میکنند، آزادی عمل و امنیت خاطر نیز داشته باشند.
پس اگر به دنبال یک رابطه عاشقانه و رسمی هستید، هرگز رابطهای که عدم تعهد در آن حرف اول میزند را انتخاب نکنید. اگر از همان ابتدا به قصد یک رابطه موقتی و بدون تعهد پا پیش گذاشتهاید، پس هیچ وقت از نظر عاطفی فرد مقابلتان را به خود وابسته نکنید. رابطه بنفیت لزوماً به معنای رابطه باز یا غیرانحصاری نیست. این موضوع باید با گفتوگوی شفاف و توافق دو طرف مشخص شود.
اگر هدف شما ایجاد یک رابطه عاشقانه پایدار، تعهد بلندمدت یا ازدواج است، رابطه بنفیت ممکن است با انتظارات شما هماهنگ نباشد. پیش از ورود به چنین رابطهای، بهتر است نیازها، مرزها و هدف خود را با دقت بررسی کنید.
نداشتن آمادگی برای تعهد
برخی افراد به دلایل مختلف، از جمله اولویتهای شغلی یا تحصیلی، در مقطع خاصی از زندگی خود آمادگی روانی یا زمانی لازم برای پذیرش مسئولیتهای یک رابطهی رسمی و بلندمدت را ندارند. برای این افراد، رابطهی بنفیت راهی برای برآوردهکردن نیازهای جنسی و اجتماعی است، بدون آنکه بار مسئولیتپذیری و تعهدی که یک رابطهی رسمی میطلبد بر آنها تحمیل شود.
تجربه ناموفق در روابط گذشته
افرادی که پیشتر رابطهی عاشقانهی آسیبزا یا شکستخوردهای را تجربه کردهاند، ممکن است بهطور موقت از ورود به رابطهای با ساختار مشابه اجتناب کنند. در چنین شرایطی، رابطهی بنفیت بهعنوان گزینهای با ریسک هیجانی کمتر تلقی میشود، چرا که فرد را از تجربهی دوبارهی آسیبپذیری عاطفی شدید، دستکم در ظاهر، محافظت میکند.
نیاز به صمیمیت بدون رابطه رسمی
برخی افراد، بدون آنکه لزوماً از تعهد اجتناب کنند، صرفاً بهدنبال تجربهی صمیمیت جسمی و هیجانی در سطحی محدودتر هستند؛ سطحی که نیازهای اجتماعی و جنسی آنها را پاسخ دهد بدون آنکه ملزم به ساختار رسمی یک رابطهی عاشقانه با تمام مسئولیتها و انتظارات آن باشند.
ترس از وابستگی یا صمیمیت عاطفی
در برخی افراد، بهویژه آنهایی که سبک دلبستگی اجتنابی دارند، صمیمیت عاطفی عمیق میتواند بهجای احساس امنیت، احساس تهدید یا ازدستدادن کنترل ایجاد کند. برای این افراد، رابطهی بنفیت امکان تجربهی نزدیکی جسمی را فراهم میکند، بدون آنکه لازم باشد وارد سطح عمیقتری از وابستگی هیجانی شوند که ممکن است برایشان ناخوشایند یا اضطرابآور باشد.
ترجیح استقلال و آزادی بیشتر
برخی افراد به دلایل شخصیتی یا سبک زندگی، برای استقلال فردی، آزادی در تصمیمگیری و عدم الزام به هماهنگی دائمی با فرد دیگر، ارزش بالایی قائل هستند. برای این افراد، رابطهی بنفیت این امکان را فراهم میکند که بدون محدودیتهای معمول یک رابطهی متعهدانه، از مزایای صمیمیت و ارتباط انسانی نیز بهرهمند شوند.
تفاوت رابطه بنفیت با رابطه عاطفی چیست؟
تمایز اصلی میان رابطهی بنفیت و رابطهی عاطفی (رمانتیک) در ماهیت تعهد و عمق دلبستگی هیجانی نهفته است. در رابطهی عاطفی، طرفین معمولاً بهصورت آگاهانه به سمت ساختن دلبستگی عمیقتر، انحصاریبودن، و برنامهریزی برای آیندهی مشترک حرکت میکنند؛ ابراز عشق، حسادت سالم، و نیاز به حضور مستمر در زندگی یکدیگر از ویژگیهای شناختهشدهی این نوع رابطه است.
در مقابل، رابطهی بنفیت بهطور آگاهانه از این عمق هیجانی و تعهد بلندمدت اجتناب میکند و عمدتاً حول محور صمیمیت جسمی و دوستی سطحیتر شکل میگیرد. از منظر روانشناسی، تفاوت کلیدی دیگر در «سرمایهگذاری هیجانی» (Emotional Investment) است؛ در رابطهی عاطفی این سرمایهگذاری بهطور فعال تشویق میشود، در حالی که در رابطهی بنفیت، افزایش آن اغلب نشانهی خطر برای تعادل رابطه تلقی میشود.
تفاوت رابطه بنفیت با دوستی معمولی چیست؟
تفاوت اصلی میان این دو نوع رابطه، وجود یا عدم وجود بُعد جنسی است. در یک دوستی معمولی، صمیمیت میان دو نفر بر پایهی گفتوگو، اعتماد، فعالیتهای مشترک و حمایت هیجانی شکل میگیرد، بدون آنکه تماس جسمی یا جنسی بخشی از آن باشد. اما در رابطهی بنفیت، علاوه بر همان لایهی دوستی، رابطهی جنسی نیز بهصورت توافقی به تعاملات آنها افزوده میشود. این افزودهشدن بُعد جنسی، پویایی رابطه را پیچیدهتر میکند، چرا که ممکن است انتظارات ضمنی، حسادت، یا نیاز به تعریف مجدد مرزهای رابطه را بههمراه داشته باشد؛ مسائلی که معمولاً در یک دوستی ساده و بدون رابطهی جنسی کمتر مطرح میشوند.
تفاوت رابطه بنفیت با رابطه جنسی بدون تعهد چیست؟
اگرچه هر دو نوع رابطه فاقد تعهد رمانتیک رسمی هستند، تفاوت اصلی آنها در وجود یا عدم وجود لایهی دوستی و صمیمیت غیرجنسی است. رابطهی جنسی بدون تعهد (Casual Sex) میتواند میان دو فرد کاملاً غریبه یا با آشنایی سطحی رخ دهد و معمولاً محدود به همان تعامل جنسی است، بدون آنکه لزوماً دوستی، گفتوگوی عمیق یا حمایت هیجانی میان طرفین وجود داشته باشد.
در مقابل، رابطهی بنفیت بر پایهی دوستی از پیش موجود یا همزمان شکل میگیرد و شامل تعاملات اجتماعی و هیجانی فراتر از رابطهی جنسی صرف است. به همین دلیل، برخی پژوهشگران معتقدند رابطهی بنفیت از نظر پیچیدگی روانشناختی و ریسک آسیب هیجانی، سطح بالاتری نسبت به رابطهی جنسی بدون تعهد ساده دارد، چرا که وجود دوستی، امکان اختلاط احساسات و بروز دلبستگی نامتقارن را افزایش میدهد.
اگر میخواهید با کسی دوست شوید، مهم است که با درک کامل و پذیرش معنای این رابطه وارد آن شوید. این یکی از نکاتی است که در جلسات مشاوره فردی میآموزید. پس به سوال دوم بر میخوریم:
چه نکاتی را باید در رابطه بنفیت رعایت کرد؟
هیچ وقت در رابطه جنسی بدون تعهد، انتظار رفتاری متعهدانه نداشته باشید. شخص مقابل شما در رابطه بنفیت، فرد مورد علاقه شما نیست و میتواند مزایا و معایبی داشته باشد. به خاطر بسپارید که هر دوی شما به دلایلی وارد این رابطه شدهاید؛ ولی این دلیل تعهد نیست. مشاوره جنسی به شما کمک میکند تا نیازهای خود و شریک عاطفی خود را به خوبی بشناسید.
از انتظارات خود صحبت کنید.
شما باید مشخص کنید که از این رابطه چه میخواهید. باید انتظارات خود را شفاف کنید. رضایت دوسویه شما بسته به این است که در همان ابتدا در مورد تمایلات جنسی خود صحبت کنید و در مورد خواستههای فرد مقابلتان نیز بپرسید. هنگامی خواستهها و هدف از رابطه بنفیت یا friend with benefits مشخص باشد و صادقانه حرف بزنید، هردو از رابطه ایجاد شده رضایت کسب میکنید.
مدت زمان رابطه را مشخص کنید.
نه تنها در ابتدای رابطه بنفیت در مورد آن صحبت و توافق کنید، بلکه در طول آن نیز از تمایل یکدیگر مطلع شوید. اگر یکی از شما احساس میکند که این رابطه برایش معنایی ندارد و به دنبال یک رابطه عاطفی و طولانی مدت است، پس باید دست از رابطه بدون تعهد بردارد و صادقانه نظر خود را به طرف مقابل بگوید.
میتوانید با افراد دیگر هم قرار بگذارید.
رابطه بنفیت رابطهای باز و بدون تعهد است. درواقع هر یک از شما آزاد است که با افراد دیگر نیز قرار بگذارد. همچنین علاوه بر محافظت از سلامت جسمانی خود، مهم است که از سلامت عاطفی خود نیز محافظت کنید و درک کنید که رابطه بنفیت میتواند در هر زمانی و به هر دلیلی، با خواست شما، پایان یابد.
قوانین و مرزهای رابطه بنفیت
شفافسازی انتظارات
پیش از ورود به رابطه یا در همان مراحل ابتدایی آن، طرفین باید بهصورت صریح دربارهی انتظارات خود از این رابطه گفتوگو کنند؛ از جمله اینکه هدف از این رابطه چیست، تا چه حد نیازمند حمایت هیجانی از یکدیگر هستند، و چه چیزی برای هر یک از آنها «خط قرمز» محسوب میشود. عدم شفافیت در این مرحله، یکی از شایعترین دلایل بروز سوءتفاهم و آسیب هیجانی در ادامهی مسیر است.
صحبت درباره انحصاری بودن یا نبودن رابطه
یکی از مهمترین پرسشهایی که باید بهروشنی پاسخ داده شود، این است که آیا این رابطه از نظر جنسی یا هیجانی انحصاری است یا هر یک از طرفین آزاد است با فرد دیگری نیز رابطه داشته باشد. نبود توافق روشن در این زمینه میتواند به احساس خیانت، بیاعتمادی، یا تعارض ناگهانی منجر شود، حتی اگر از ابتدا رابطه فاقد تعهد رمانتیک تعریف شده باشد.
رضایت آگاهانه و دوطرفه
هر تصمیمی در طول رابطه، از جمله شروع، ادامه، تغییر شرایط یا پایان آن، باید بر پایهی رضایت آگاهانه و آزادانهی هر دو طرف باشد. رضایت آگاهانه به معنای آن است که هیچیک از طرفین تحت فشار، اجبار، یا سوءتفاهم دربارهی ماهیت رابطه وارد آن نشده یا در آن باقی نمانده باشد.
احترام به حق تغییر نظر
هر یک از طرفین در هر مرحله از رابطه حق دارد نظر خود را تغییر دهد؛ چه در مورد ادامهی رابطه، چه در مورد شرایط و مرزهای آن. احترام به این حق، به معنای پذیرش این واقعیت است که احساسات و نیازهای افراد میتواند در طول زمان تغییر کند و پایبندی به توافق اولیه نباید مانع از بازنگری صادقانه در آن شود.
مراقبت از سلامت جسمی و جنسی
با توجه به ماهیت جنسی این رابطه، رعایت اصول بهداشتی و پیشگیرانه مانند استفاده از روشهای محافظتی و انجام آزمایشهای دورهای سلامت جنسی، بخش ضروری از مسئولیتپذیری متقابل طرفین است، بهویژه در مواردی که رابطه انحصاری نیست و احتمال وجود شرکای جنسی دیگر مطرح است.
بررسی وضعیت عاطفی در طول رابطه
از آنجا که احساسات افراد میتواند بهمرور زمان تغییر کند، توصیه میشود طرفین بهصورت دورهای دربارهی وضعیت هیجانی خود و همچنین برداشتشان از وضعیت طرف مقابل گفتوگو کنند. این بازبینی منظم کمک میکند نشانههای اولیهی دلبستگی نامتقارن یا تغییر در نیازها زودتر شناسایی و مدیریت شود.
مزایای احتمالی رابطه بنفیت
از منظر روانشناختی، این نوع رابطه میتواند برای برخی افراد در برخی دورههای زندگی، مزایایی بههمراه داشته باشد؛ از جمله امکان تجربهی صمیمیت جسمی و همراهی اجتماعی بدون فشار ناشی از مسئولیتهای یک رابطهی رسمی، حفظ استقلال فردی و آزادی در تصمیمگیریهای زندگی، و فرصتی برای شناخت بهتر نیازها و ترجیحات شخصی در حوزهی روابط صمیمانه، پیش از ورود به تعهدی بلندمدتتر.
همچنین، برای افرادی که به دلایل شغلی یا شخصی زمان یا انرژی کافی برای یک رابطهی متعهدانه ندارند، این ساختار میتواند نیاز به ارتباط انسانی و صمیمیت را بدون فشار زمانی یک رابطهی رسمی برآورده کند. با این حال، تحقق این مزایا کاملاً وابسته به وجود توافق شفاف و تعادل هیجانی میان طرفین است.
معایب و آسیبهای احتمالی رابطه بنفیت
وابستگی یکطرفه
یکی از شایعترین آسیبهای این نوع رابطه، شکلگیری دلبستگی عاطفی عمیقتر در یکی از طرفین است، در حالی که طرف مقابل همچنان رابطه را در همان چارچوب اولیه و بدون تعهد میبیند. این عدم تقارن میتواند به رنج هیجانی قابلتوجهی برای فردی که دلبسته شده منجر شود.
حسادت و ابهام
حتی در نبود تعهد رسمی، ورود شریک دیگری به زندگی یکی از طرفین میتواند احساس حسادت یا ناامنی ایجاد کند؛ احساسی که در تضاد با تعریف رسمی رابطه (نبود انتظار انحصاریبودن) قرار دارد و میتواند فرد را دچار سردرگمی دربارهی احساسات واقعی خود کند.
آسیب به دوستی
از آنجا که این رابطه بر پایهی یک دوستی از پیش موجود شکل میگیرد، در صورت بروز تعارض، سوءتفاهم، یا پایان ناخوشایند رابطهی جنسی، خطر ازدسترفتن دوستی اصلی نیز وجود دارد؛ پیامدی که میتواند فراتر از آسیب یک رابطهی رمانتیک شکستخورده، احساس فقدان قابلتوجهی ایجاد کند.
احساس تنهایی یا کاهش عزتنفس
برخی افراد پس از مدتی درگیر شدن در این نوع رابطه، بهویژه در نبود صمیمیت هیجانی متقابل، ممکن است احساس تنهایی، نادیدهگرفتهشدن، یا کاهش ارزش خود را تجربه کنند، بهخصوص اگر نیاز درونی آنها به ارتباط عمیقتر بهطور مداوم نادیده گرفته شود.
دشواری ورود به رابطه جدید
ادامهی طولانیمدت یک رابطهی بدون تعهد میتواند در برخی افراد به ایجاد الگوی اجتنابی نسبت به روابط رسمی منجر شود یا فرصت و انگیزهی جستوجوی یک رابطهی متعهدانهی مطلوب را کاهش دهد، بهویژه اگر رابطهی بنفیت بهعنوان جایگزینی راحت برای پاسخ به نیازهای صمیمانه در نظر گرفته شود.
خطرات مربوط به سلامت جنسی
در صورت عدم رعایت اصول بهداشتی و پیشگیرانه، بهویژه در روابط غیرانحصاری، احتمال قرار گرفتن در معرض عفونتهای منتقله از راه جنسی افزایش مییابد؛ موضوعی که رعایت مستمر روشهای محافظتی و انجام آزمایشهای دورهای را ضروری میسازد.
آیا رابطه بنفیت به عشق تبدیل میشود؟
بله، این امکان وجود دارد، هرچند لزوماً قاعدهی عمومی این نوع رابطه نیست. پژوهشهای روانشناسی نشان میدهند نزدیکی جسمی مکرر، بهویژه در ترکیب با صمیمیت هیجانی موجود در دوستی، میتواند در برخی افراد بهمرور به شکلگیری دلبستگی عاشقانه منجر شود؛ فرآیندی که تا حدی با ترشح هورمونهایی مانند اکسیتوسین در پی تماس جسمی مرتبط دانسته میشود. با این حال، این تبدیلشدن همیشه دوطرفه نیست و ممکن است تنها یکی از طرفین چنین احساسی را تجربه کند، وضعیتی که در صورت عدم گفتوگوی صادقانه، میتواند به رنج هیجانی قابلتوجهی منجر شود.
آیا رابطه بنفیت سالم است؟
سلامت این نوع رابطه، برخلاف تصور رایج، به «نوع» رابطه بستگی ندارد بلکه به «کیفیت» آن وابسته است. رابطهی بنفیتی که بر پایهی توافق صریح، صداقت مستمر، احترام متقابل و بازبینی دورهای احساسات طرفین بنا شده باشد، میتواند تجربهای مثبت و بدون آسیب باشد. در مقابل، رابطهای که فاقد شفافیت است، در آن انتظارات پنهان یا نامتقارن وجود دارد، یا یکی از طرفین احساسات واقعی خود را پنهان میکند، میتواند به آسیب هیجانی قابلتوجهی منجر شود. به بیان دیگر، معیار سلامت این رابطه، مانند هر رابطهی دیگری، صداقت و احترام متقابل است، نه صرفاً ساختار یا برچسب آن.
چه افرادی ممکن است در رابطه بنفیت آسیب بیشتری ببینند؟
بر اساس یافتههای حوزهی روانشناسی دلبستگی، افرادی با سبک دلبستگی اضطرابی، که تمایل بیشتری به جستوجوی تأیید و امنیت عاطفی در روابط دارند، معمولاً در معرض ریسک بیشتری برای تجربهی دلبستگی نامتقارن و رنج هیجانی در این نوع رابطه قرار دارند. همچنین، افرادی که بهتازگی از یک رابطهی عاطفی مهم جدا شدهاند و هنوز فرآیند التیام را کامل نکردهاند، افرادی با عزتنفس پایین که ممکن است صمیمیت جسمی را با ارزشمندی شخصی اشتباه بگیرند، و افرادی که در برقراری مرز و بیان صادقانهی نیازهای خود دشواری دارند، نیز جزو گروههای آسیبپذیرتر در این نوع رابطه محسوب میشوند.
اگر در رابطه بنفیت عاشق شدیم چه کنیم؟
نخستین گام، پذیرش صادقانهی این احساس نزد خود است، پیش از هر تصمیمی دربارهی نحوهی برخورد با آن. سپس توصیه میشود فرد با صداقت و بدون انتظار از پیش تعیینشده برای واکنش طرف مقابل، این احساس را با او در میان بگذارد؛ چرا که ادامهی رابطه بدون افشای این تغییر، معمولاً به رنج هیجانی بیشتر و تأخیر در تصمیمگیری آگاهانه منجر میشود. واکنش طرف مقابل میتواند طیفی از تمایل به تبدیل رابطه به شکل رسمیتر تا عدم تمایل به تغییر ساختار رابطه باشد؛ در هر دو حالت، فرد باید برای خود مشخص کند که آیا توانایی و تمایل به ادامهی رابطه در همان چارچوب قبلی را دارد یا خیر، بدون آنکه به امید تغییر نظر طرف مقابل، نیازهای هیجانی خود را نادیده بگیرد.
چگونه رابطه بنفیت را به شکل سالم تمام کنیم؟
پایان دادن سالم به این نوع رابطه مستلزم گفتوگوی مستقیم و صادقانه دربارهی تصمیم پایاندادن است، بهجای کاهش تدریجی و بدون توضیح ارتباط (که در ادبیات روانشناسی گاه با عنوان «محو تدریجی» یا Ghosting شناخته میشود و میتواند برای طرف مقابل آسیبزا باشد). توصیه میشود دلیل پایان رابطه بهروشنی و بدون سرزنش بیان شود، و در صورتی که طرفین مایل به حفظ دوستی اصلی خود هستند، دربارهی چگونگی بازتعریف مرزهای این دوستی (از جمله قطع کامل بُعد جنسی رابطه) گفتوگوی صریح صورت گیرد. همچنین دادن فاصله و زمان کافی به هر دو طرف برای سازگاری با تغییر ماهیت رابطه، به کاهش سردرگمی و حفظ احترام متقابل کمک میکند.
چه زمانی مراجعه به روانشناس مفید است؟
مراجعه به متخصص روانشناسی در مواردی توصیه میشود که فرد پس از پایان یا در طول این نوع رابطه، دچار پریشانی هیجانی مستمر، کاهش قابلتوجه عزتنفس، یا اضطراب و نشخوار فکری فراگیر دربارهی رابطه شده باشد؛ در مواقعی که فرد در تشخیص یا بیان نیازها و مرزهای واقعی خود در روابط صمیمانه دچار مشکل است؛ در صورت بروز الگوهای تکرارشوندهی آسیبزا در روابط متوالی؛ یا زمانی که فرد احساس میکند توانایی تصمیمگیری مستقل و آگاهانه دربارهی ادامه یا پایان رابطه را از دست داده است. کمکگرفتن از متخصص در چنین شرایطی میتواند به فرد در شناخت الگوهای دلبستگی خود، پردازش سالم احساسات، و اتخاذ تصمیمهای آگاهانهتر در روابط آینده یاری رساند.
جمع بندی
رابطه بنفیت را میتوان تلاشی برای تجربه صمیمیت بدون پذیرفتن بار مسئولیتها و انتظارات یک رابطه عاشقانه سنتی دانست؛ رابطهای که در ظاهر آزادی و امنیت خاطر به همراه دارد، اما در عمل مرزهای شکنندهای دارد. نکته کلیدی این است که موفقیت یا شکست این نوع رابطه، بیش از هر چیز به شفافیت و صداقت طرفین از همان ابتدا بستگی دارد.
کسی که وارد چنین رابطهای میشود باید از همان آغاز با خودش روراست باشد که واقعاً به دنبال چه چیزی است؛ چرا که ورود به رابطه بنفیت با این امید پنهان که روزی به تعهد و عشق ختم شود، معمولاً به آسیب عاطفی میانجامد. در نهایت، اگر هدف شما ساختن یک رابطه پایدار همراه با عشق و تعهد است، بهتر است از همان ابتدا مسیر متفاوتی را انتخاب کنید؛ و اگر رابطه بنفیت را میپذیرید، این پذیرش باید آگاهانه و بدون توقعی فراتر از چارچوب توافقشده باشد.
| رابطه بنفیت | رابطه عاطفی |
|---|---|
| بدون تعهد رسمی | دارای تعهد |
| آینده نامشخص | برنامه مشترک |
| رابطه جنسی | ممکن است باشد یا نباشد |
| دوستی | عشق |
سوالات متداول درباره رابطه بنفیت
رابطه بنفیت چیست؟
رابطهای است میان دو نفر که در کنار دوستی و صمیمیت خود، رابطهی جنسی نیز دارند، بدون تعهد رمانتیک رسمی یا برنامهریزی برای آیندهی مشترک.
رابطه بنفیت یعنی چه؟
یعنی ترکیبی از دوستی و رابطهی جنسی، بدون آنکه انتظارات یک رابطهی عاشقانه مانند انحصاریبودن یا تعهد بلندمدت بر آن حاکم باشد.
آیا رابطه بنفیت همان رابطه جنسی بدون تعهد است؟
خیر، تفاوت اصلی در وجود لایهی دوستی و صمیمیت غیرجنسی است؛ رابطهی جنسی بدون تعهد معمولاً فاقد این عمق دوستی است.
آیا در رابطه بنفیت عشق وجود دارد؟
بهطور اصولی خیر، چرا که این رابطه آگاهانه از دلبستگی عاشقانه اجتناب میکند، هرچند بروز احساسات عاشقانه در یکی از طرفین ممکن است.
آیا رابطه بنفیت میتواند به عشق تبدیل شود؟
بله، امکان دارد، بهویژه در پی نزدیکی جسمی و هیجانی مکرر، اما این اتفاق همیشه دوطرفه نیست و قاعدهی عمومی این رابطه هم نیست.
آیا رابطه بنفیت به ازدواج میرسد؟
معمولاً خیر، چون ساختار این رابطه از ابتدا فاقد چشمانداز آینده و تعهد بلندمدت تعریف میشود؛ در موارد نادر و با تغییر توافق طرفین ممکن است رخ دهد.
آیا رابطه بنفیت سالم است؟
سلامت آن به کیفیت رابطه بستگی دارد نه به نوع آن؛ وجود شفافیت، صداقت و احترام متقابل، معیار اصلی سلامت آن است.
آیا افراد در رابطه بنفیت وابسته میشوند؟
بله، امکان شکلگیری دلبستگی هیجانی، بهویژه در یکی از طرفین بهصورت نامتقارن، وجود دارد و یکی از ریسکهای شناختهشدهی این رابطه است.
آیا رابطه بنفیت خیانت محسوب میشود؟
بهخودیخود خیر، مگر آنکه یکی از طرفین در رابطهی متعهدانهی دیگری باشد یا توافق صریح انحصاریبودن نقض شده باشد.
چگونه رابطه بنفیت را تمام کنیم؟
با گفتوگوی مستقیم و صادقانه دربارهی تصمیم پایاندادن، بدون قطع تدریجی و بیتوضیح ارتباط، و در صورت تمایل، بازتعریف روشن مرزهای دوستی باقیمانده.
منابع
- Machia, L. V., Proulx, M. L., Ioerger, M., et al. (2020). A longitudinal study of friends with benefits relationships. Personal Relationships, 27. https://doi.org/10.1111/pere.12307
- Gusarova, I., Fraser, V., & Alderson, K. G. (2012). A quantitative study of “friends with benefits” relationships. The Canadian Journal of Human Sexuality, 21(1).
- VanderDrift, L. E., Lehmiller, J. J., & Kelly, J. R. (2012). Commitment in friends with benefits relationships: Implications for relational and safe-sex outcomes. Personal Relationships, 19, 1-13. https://doi.org/10.1111/j.1475-6811.2010.01324.x
- Weaver, A. D., MacKeigan, K. L., & MacDonald, H. A. (2011). Experiences and perceptions of young adults in friends with benefits relationships: A qualitative study. The Canadian Journal of Human Sexuality, 20(1), 41-53.
